125 jaar Mastreechter Staar

Na een lange voorbereiding kon Castus in Augustus 2007 starten met de opnamen van de Mastreechter Staar in de kapel van Rijckholt. Bert van der Wolf heeft de opnamen technisch gerealiseerd en Dick Kuijs was de producer. Er zijn surround opnamen gemaakt alhoewel de productie uiteindelijk niet 5.1 surround op cd is gekomen. Wel een prachtige ‘bloemlezing’ van het repertoire van de Mastreechter Staar uit afgelopen 125 jaar.



Na een lange voorbereiding kon Castus in Augustus 2007 starten met de opnamen van de Mastreechter Staar in de kapel van Rijckholt. Bert van der Wolf heeft de opnamen technisch gerealiseerd en Dick Kuijs was de producer. Er zijn surround opnamen gemaakt alhoewel de productie uiteindelijk niet 5.1 surround op cd is gekomen. Wel een prachtige ‘bloemlezing’ van het repertoire van de Mastreechter Staar uit afgelopen 125 jaar.

125 jaar Maastrichtse zangkwaliteit

 “Wanneer de Maastrichtse sociëteiten zich opmaakten voor optocht, festivals, plechtige inhaling van het station, voor huldiging van vorstin of begroeting van prelaten....wanneer in lange stoet gedefileerd werd met schitterende fanfaremuziek langs gouvernementspaleis of langs het gepavoiseerde en geïllumineerde bordes van ons stadhuis....en wij met stralende kinderogen stonden te genieten van muziek, vanen en lampions....dan voer ons altijd een rilling van geestdrift en fierheid langs onze rug als daar ‘De Staar’ kwam aangereden.” (Karel Matthijs, Limburgs Dagblad)

Zoals Wenen zijn Sängerknaben heeft en Amsterdam zijn Koninklijk Concertgebouw-orkest, heeft Maastricht zijn ‘Staar’. Dit mannenkoor, dat in juli 1883 werd opgericht door enkele leden van de zojuist ontbonden zangvereniging ‘Polyhymnia’, dankt zijn naam aan de ster uit het stadswapen van Maastricht die men koos als embleem van de vereniging. De keus voor deze ster onderstreept de verbondenheid van de Mastreechter Staar met Maastricht, de stad waar het koor zijn wortels heeft en die 125 jaar later nog steeds zijn thuishaven is.

Drie jaar na de oprichting in 1886 behaalt de Staar haar eerste grote succes onder leiding van Louis Defesche: de eerste prijs op de provinciale wedstrijd te Valkenburg. Als Peter Gielen in 1891 dirigent wordt is er aanvankelijk twijfel of deze wat stugge, ernstige man de juiste persoon is voor deze taak. Maar zijn sobere en chique stijl wordt door de zangers goed begrepen en vertaald in maximale prestaties: Gielen zal 46 jaar de muzikale leiding houden en de Staar laten uitgroeien tot een van de meest gerenommeerde Nederlandse koren. Het winnen van de internationale wedstrijd in Mons (België) in 1894 is hiertoe een eerste stap.

Op 13 april 1899 verleent H.M. Koningin Wilhelmina de Staar het predikaat ‘Koninklijk’. Vanaf die datum is de officiële naam ‘Koninklijke Zangvereniging Mastreechter Staar’. De Staar is de eerste vereniging in het land die na Wilhelmina’s troonsbestijging deze eer te beurt valt. Het ‘Bulletin van de Zuid-Limburger’ schrijft hierover op 14 april 1899: “Gisteren avond gewerd alhier de heugelijke tijding, door onzen geachten Commissaris der Koningin Z.E. Ruijs de Beerenbrouck, die thans te Amsterdam vertoeft, dat aan onze wakkere zangvereniging de ‘Mastreechter Staar’, de Koninklijken Titel werd verleend.” In 1903 wordt de Vorstin beschermvrouwe van de Staar, een functie die ook achtereenvolgens door Koningin Juliana en Koningin Beatrix wordt bekleed. Bij het 75-jarig bestaan van de Staar, in 1958, ontvangt het koor bovendien de Ere-medaille voor Kunst en Wetenschappen in zilver van de Huisorde van Oranje.

In de eerste decennia van de 20e eeuw geeft de Staar vele concerten in binnen- en buitenland, waaronder veel liefdadigheidsconcerten zoals voor de ‘Inrichting voor Ooglijders’, de armen van Maastricht, de slachtoffers van de overstromingen in Vlaanderen (1906), voor de Stille hulp aan schaamarmen in België (1917) en voor gewonde Belgische soldaten en slachtoffers van de Eerste Wereldoorlog. Hoogtepunt in die periode is het concert bij gelegenheid van de Nationale Betoging voor de Eenheid van Nederland (1919) in het gebouw voor Kunsten en Wetenschappen in Den Haag, bijgewoond door de voltallige koninklijke familie: Koningin Emma, Koningin Wilhelmina, Prins Hendrik en Prinses Juliana. Andere hoogtepunten zijn de plaatopnames van het Staarkwartet door Radio Berlijn (1921) en een 2-tal concerten in Parijs (1922). Naar aanleiding van deze concerten verschijnt er een recensie in het ‘Soerabaiasch Handelsblad’, waarin aanstaande verlofgangers wordt geadviseerd hun verlof in Maastricht door te brengen en waar men dan ook zo lang moet blijven “dat u ondanks enige verveling de gelegenheid heeft gehad de Staar te horen.” Sinds 1907 heeft de Staar een eigen repetitie- en concertzaal tot haar beschikking: het Feestgebouw.

Tijdens de Tweede Wereldoorlog wordt het steeds moeilijker het verenigingsleven van de Staar in stand te houden. Na middernacht geldt een uitgaansverbod, waardoor het voor sommige zangers lastig wordt op tijd thuis te komen. Als in 1942 de Cultuurkamer wordt opgericht en alle zangverenigingen hierbij verplicht worden aangesloten, ‘duikt het koor onder’. Alleen tijdens de begrafenissen van dirigent Peter Gielen en praeses Theo Meertens wordt het ‘Beati Mortui’ gezongen, zij het niet officieel in Staarverband. Op 14 september 1944 wordt Maastricht bevrijd. Een week later vindt de eerste repetitie van de Staar plaats. ‘De Vliegende Hollander’, het dagblad dat door de geallieerden boven bezet gebied wordt gedropt, schrijft op 16 november 1944: “De beroemde ‘Mastreechter Staar’, die tijdens de oorlog haar rechtspersoonlijkheid verloor, omdat men het vertikte om aan de bezetters verlenging ervan te vragen, is weer bijeengekomen. Het plan is, zoodra dit mogelijk zal zijn twee concerten te geven, een ter viering van de bevrijding van het geheele land, het andere ter herdenking van de oorlogsslachtoffers van Maastricht.”

Met het aantreden van Martin Koekelkoren in 1947 als volgende Staardirigent, breekt een nieuwe glorietijd aan. In de decennia na de oorlog bouwt de Staar een internationale reputatie op. Dat blijkt ondermeer als in 1948 de toenmalige president van de VS, Harry S. Truman, het ere-lidmaatschap aanvaardt. Het koor geeft concerten in heel Europa en is een graag geziene gast op radio en tv. Het zijn ook de jaren waarin de traditie van de grote concertreizen ontstaat. In een tijd waarin reizen nog allerminst gemeengoed is, maakt de Staar reizen naar Luxemburg (1949), Wiesbaden (1953), Parijs (1954), Amsterdam (1957), Wenen (1962), Hamburg (1963), Luxemburg (1964), Southend-on-Sea (1965, voor het eerst met het vliegtuig), Barcelona (1965), Londen (1968), Canada (1970), Koblenz (1971) en Rome (1973). Extra vermelding verdient de concertreis naar Parijs (1952), waarbij het publiek zo enthousiast werd dat het weigerde de zaal te verlaten, en waar de terugkomst van de Staar in Maastricht tienduizenden Maastrichtenaren op de been bracht. In 1950 wordt de eerste Staarplaat opgenomen, met daarop o.a. ‘Deep River’ en ‘Die Zwölf Raüber’. Binnen de kortste keren is deze plaat uitverkocht.

Eind 1976 neemt Hennie Ramaekers het dirigeerstokje over van Martin Koekelkoren, die dan 29 jaar het koor heeft geleid. Ramaekers zal een paar jaar later de pianist Roger Moens bij de Staar introduceren. Moens blijft deze functie vervullen totdat hij in 2004 dirigent wordt van het koor. Een zeer belangrijk optreden dat de Staar met Ramaekers heeft, is de opluistering van de beëdiging en inhuldiging van Koningin Beatrix op 30 april 1980 in de Nieuwe Kerk in Amsterdam. Daarnaast maakt het koor concertreizen naar Wenen (1977), Parijs (1980), de Elzas (1984), Regensburg (1987) en Clermont-Ferrand (1988). In 1991 wordt Hennie Ramaekers opgevolgd door Paul Voncken. Aan het eind van dat jaar verruilt het koor zijn repetitie- en concertgebouw, dat inmiddels ‘Staargebouw’ is gaan heten, voor een nieuwe locatie: de Augustijnerkerk of ‘d’n Awwestiene’ aan de Kesselskade in Maastricht. Het koor geeft in de volgende periode onder meer acte de présence bij de opening van het nieuwe gebouw van het Europees Parlement in Brussel (1993) en de opening van de Europese Centrale Bank in Frankfurt am Main (1998). Daarnaast vindt er in 1995 weer een concertreis plaats naar Canada. In datzelfde jaar wordt de CD ‘Gloria in Excelsis Deo’ opgenomen en met goud bekroond.

In het voorjaar van 1996 treedt Edouard Rasquin aan als nieuwe dirigent. Het koor geeft dat jaar concerten in de Elzas en Basel en heeft een live-optreden op televisie vanuit de Onze Lieve Vrouwe-basiliek te Maastricht. In het kader van de nationale millenniumfestiviteiten gaat de Staar in 2000 naar Hongarije, waar in diverse steden wordt opgetreden, met Budapest als hoogtepunt. De Staar wordt tijdens deze reis geleid door Roger Moens, die inmiddels naast pianist ook 2e dirigent is geworden. In 2004 zal hij de muzikale leiding van het koor volledig op zich nemen, bijgestaan door pianist Michiel Ballhaus. Onder leiding van Moens lanceert de Staar in 2005 het programma ‘Van Bach tot Beatles’ waarin vele hoogtepunten uit het bestaan van het koor zijn samengebracht, aangevuld met een speciaal voor de Staar gearrangeerde Beatlesmedley. In dit programma is uiteraard ook een glansrol weggelegd voor Bèr Schellings, de eigen solist van het koor die al sinds 1973 de solopartijen zingt.

 

repertoire

In 2008 bestaat de Koninklijke Zangvereniging Mastreechter Staar 125 jaar. Bij gelegenheid van dit jubileum gaat het koor op tournee met een serie concerten.
Op deze CD vindt u een mooie dwarsdoorsnede van 125 jaar Mastreechter Staar. Het is echter slechts een klein deel van de grote hoeveelheid werken die de Staar in al die jaren heeft uitgevoerd. De krachtige en imposante Staarklank is daarbij altijd centraal blijven staan. Dat horen we bijvoorbeeld terug in het bekende lied over de roverhoofdman Pitirim die, als op een goede dag God hem in het woud verschijnt, berouw krijgt. De roverhoofdman komt tot inkeer en doet intrede in het klooster. Deze Russische klassieker, ‘De Twaalf Rovers’, komt al voor op de allereerste plaatopname van de Staar. Uit de Russische koorliteratuur komen ook ‘Tebje Pojem’ en natuurlijk het allerbekendste Russische lied ooit: ‘Kalinka’. Hoewel vaak voor een Russchisch volksliedje uitgemaakt, is het in 1860 oorpronkelijk voor een theatervoorstelling geschreven door Ivan Petrovi Larionov. Het bezingt de ‘snowball tree’ of - in het Nederlands - Gelderse roos.

Vrijwel alle belangrijke mannenkoorwerken uit de operaliteratuur zijn in de loop van de tijd door de Staar gezongen. Daarom op de CD ook een drietal operakoren. Met onder andere het soldatenkoor uit ‘Faust’ en het openingskoor uit ‘Don Carlos’ is dit belangrijke genre uit het rijke verleden van de de Staar vertegenwoordigd. ‘Faust’ van Gounod was in het 19e eeuwse New York zo populair dat het tientallen jaren lang de opera was waar het operaseizoen mee begon. Het bekende soldatenkoor werd dan volop meegezongen. In het opgewekte jagerskoor uit ‘Der Freischutz’ van Carl Maria von Weber bezingen de mannen de geneugten van de jacht.

In verschillende bewerkingen heeft de Staar ook vele ‘negro spirituals’ gezongen. Voor deze CD zijn ‘Nobody Knows the Trouble I’ve Seen’ en ‘Deep River’ uitgekozen. Componist Henry Burleigh schreef ‘Deep River’ in 1916 op basis van plantagemelodieeën die hij als kind van zijn ouders en familie hoorde, maar het wordt beschouwd als de eerste spritual die als ‘kunstvorm’ is geschreven, bedoeld om door een geoefende zanger te worden uitgevoerd. De beroemde traditional ‘Nobody Knows the Trouble I’ve Seen’ wordt hier in een bijzonder arrangement van oud-dirigent Martin Koekelkoren gezongen.

Het Franse repertoire wordt vertegenwoordigd door ‘Cantique de Jean Racine’ dat Fauré in 1865 op 20-jarige leeftijd schreef als eindexamenwerk voor zijn studie aan het conservatorium. ‘Landerkennung’ van Grieg verhaalt over een reis die de jonge koning Olav Trygvasson maakte van Engeland naar Noorwegen. Hij heeft een christelijke opvoeding genoten in Engeland en vervult daarna een belangrijke rol in de kerstening van de Noren.

Naast het vrolijke ‘Der Student Geht Vorbei’ en een lastig te zingen maar opgewekt arrangement van de ‘Ballad of the Drunken Sailor’ is er natuurlijk ook ruimte voor musical. De zwierige wals ‘Edelweiss’ uit ‘The Sound of Music’ is door vrijwel iedereen mee te zingen. De Staar heeft ervoor gekozen om ook het moderne musicalrepertoire op te nemen. Chantal Janzen, die de rol van Belle vervulde in de musical ‘The Beauty and the Beast’, zingt samen met het koor ‘A Change In Me’ en uit ‘Showboat’ ‘Can’t Help Lovin’ Dat Man’. Beide stukken zijn speciaal voor deze gelegenheid gearrangeerd voor koor en combo. Uit de theatertour ‘Van Bach tot Beatles’ zingt het koor tenslotte een medley van drie Beatles-songs.

CD INFORMATIE

Titel: Mastreechter Staar 125 jaar
Productie en label: Castus
Gelicenceerd door: Challenge Records

solist: Bèr Schillings
met medewerking van: Chantal Janzen

dirigent: Rogier Moens
piano: Michiel Ballhaus

titel: A Change In Me
met Chantal Janzen


© CASTUS 2008 ®
uitgelicht


PolyCast studio tijdens live uitzending
Klik hierboven om een kijkje in onze PolyCast studio tijdens de live uitzending van het "farewell-concert" van KCO chefdirigent Mariss Jansons.

www.polycast.nl

meer projecten

Norman Perryman en live kinetic painting
Opera Orlando door Combattimento Consort
La Giuditta: Een meesterwerk van Scarlatti
Artez Conservarorium studenten in beeld
Esther Apituley in Galaxy
SING! De nieuwe CD van Fay Claassen en de WDR Big-Band
Orkest van het Oosten in HD
Jazzimpuls promovideo's
Concertgebouworkest door Castus opgenomen
Charlotte Margiono en Frans Ehlhart
TV opnamen Gelders Orkest
Clips voor Wereldomroep
Marion von Tilzer
Audio luisterfilm uniek in Europa
125 jaar Mastreechter Staar
Castus naar North Sea Jazz festival
lyrisch en poetisch talent: Soo Cho
Rob Madna: Musicians' Musician
Castus verwerft opnamerecht concertgebouw
Fay Claassen zingt Cole Porter
Gerry Mulligan en Gill Evans: Undiscoverd works

laatste nieuws

01|12|2017 Wagner's Ring in Wenen
05|11|2016 Laatste 'Bosch Requiem' na 7 jaar
25|09|2016 TV opnamen van de Wiener Philharmoniker voor ORF
27|08|2016 CASTUS op het grafenegg festival
20|05|2015 The Art of Dutch Keyboard Music
10|05|2015 Montage van concert met Anne-Sophie Mutter
10|11|2014 Requiem in kader manifestatie Bosch 500
15|09|2014 Regie TV uitzending Yuja Wang en Concertgebouworkest
06|05|2014 Castus, Orfeo en Euridice
01|12|2013 Film voor het beste Jazzorkest in Nederland
20|09|2013 Strauss' Heldenleben: voorbereiding jubileumconcert KCO
18|09|2013 PolyCast studio uitgebreid
10|11|2012 Bosch 500: Het derde concert in de reeks
01|04|2012 Succesvolle live uitzending naar 5 miljoen kijkers in 40 landen
12|03|2012 Wereldtop van pianisten tijdens één concert
01|03|2012 Website PolyCast online
25|01|2012 VU orkest viert jubileum
20|01|2012 Montage Meesterpianisten voltooid
16|12|2011 Samenwerking met Dutchview tijdens live kerstmatinee voor AVRO
08|12|2011 Vliegende start TV-studio PolyCast
01|11|2011 Castus verzorgt live TV uitzending naar Frankrijk voor Mezzo en concertgebouworkest
25|08|2011 Een bijzondere Mozart in Den Bosch
22|08|2011 PolyCast
20|08|2011 Castus maakt nieuwe leaders voor BravaNL
15|06|2011 Dick Kuijs regisseert eerste 3D opera in Nederland
27|04|2011 TV opnamen Castus van Concertgebouworkest
10|04|2011 Norman Perryman
04|04|2011 Montage La Giuditta
01|04|2011 Opera Orlando van Händel door Combattimento Consort
26|03|2011 ... en meer remote camera's. Nu de Classic Express
18|03|2011 geslaagde testweek in concertgebouw....
05|03|2011 Orlando Festival en Arts & Media Services
02|03|2011 Frommerman promo
01|03|2011 Opnamen in Maastrichts Conservatorium
16|02|2011 BravaNL zendt Jonker promo's uit
09|02|2011 Black Butterflies eind maart in premiere
08|02|2011 Clips van Artez Conservatorium studenten
01|02|2011 De maand van Limburg
01|01|2011 Castus en Arts & Media Services
10|12|2010 Castus schrijft advies voor Prinses Christina Concours
06|11|2010 Requiem in het kader van Bosch 500
01|11|2010 Fay Claassen met WDR big Band en Rundfunk Orkest
01|11|2010 Castus partner van 3D NL en 3D lab
09|09|2010 TV opnamen Orkest van het Oosten
10|04|2010 Castus maakt TV opnamen Concertgebouwokest

Nieuwsarchief
nieuwste audio

U heeft geen flash geinstalleerd op uw PC, u dient dit te doen voor het gebruik van de audioplayer, downloaden kunt u hier